Telegram каналимизга аъзо бўлинг
Таҳлил

Куба ва Ўзбекистон Евросиё Иқтисодий Иттифоқига аъзо бўладими?

1094

Куба ва Ўзбекистон Евросиё иқтисодий иттифоқида кузатувчи давлат мақомини олиши мумкин. Бундай қарорни катта эҳтимол билан бугун ЕОИИ давлатлари раҳбарлари қабул қиладилар. Интеграцияни чуқурлаштиришга қаратилган навбатдаги қадам бу Евроосиё иттифоқига тўла аъзоликдир. Бироқ, бу ҳақиқатан ҳам амалга ошиши аниқ ҳам эмас, дейди мутахассислар.

ЕОИИда кузатувчи олиш масаласи давлат раҳбарлари (Россия, Қозоғистон, Белорусия, Қирғизистон ва Арманистон) иштирокида бугун бўлиб ўтадиган Олий Евросиё кенгашининг кун тартибида қайд этилган. Ушбу маълумотни Евросиё иқтисодий комиссиясининг Интеграцияни ривожлантириш департаменти директори Гоар Барсегян тасдиқлаган. 

Мақомни олиш учун Куба ва Ўзбекистоннинг мурожаатлари кўриб чиқилган ва комиссия томонидан бир овоздан маъқулланган. "Якуний қарор давлат раҳбарлари томонидан, Олий Кенгаш йиғилишида 11 декабрда қабул қилинади", - дея аниқлик киритган Барсегян.

Унинг таъкидлашича, кузатувчи давлатлар қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга эмаслигига қарамай, шерик мамлакатлар учун янги имкониятлар очилади. Бироқ кузатувчи мақоми учун қандай имкониятлар очилиши мавҳумлигича қолган 

"Муҳим жиҳат шундаки, кузатувчилар Европа Иттифоқига зарар етказиши мумкин бўлган ҳаракатлардан тийилишга мажбурдирлар ва биз ушбу мавзуни Куба ва Ўзбекистон вакиллари билан муҳокама қилдик", - дея қўшимча қилган Барсегян. 

“Зарар етказиши мумкин бўлган ҳаракатлардан тийилиш” қандай ҳаракатлар ва у кузатувчи давлатнинг ўзига зарар келтирмайдими?

Кузатувчиликка даъвогар Куба учун ЕОИИ давлатлари билан товар айирбошлаш ҳажми сўнгги 10 йил ичида 2018 йилда энг юқори кўрсаткичга - 417,5 миллион долларга етди. Бироқ Куба савдосининг 93 фоизга яқини Россия билан, тахминан 4 фоизи Белорусияга, 3 фоизи Қозоғистонга, 0,1 фоизидан камроғи Арманистон ва Қирғизистонга тўғри келади.

Энг қизиғи, Куба товарлари экспорт қилинадиган мамлакатлар ичида Россия 21-ўринда туради

Ўзбекистон билан савдо айланмасининг аҳволи қандай?  

Eвросиё Иттифоқи билан Ўзбекистон билан савдо айланмаси 2017 йилдан бери ўртача йилига 26 фоизга ўсган ва 2019 йилда 8,4 миллиард долларни ташкил этган. 

Бироқ Ўзбекистонга 2020 йил январ-май ойларида ЕОИИ давлатларидан 2,5 миллиард доллар экспорт, импорт эса атиги 716 миллион доллар бўлган эди.

Ўзбекистон билан савдосининг 60% дан ортиғи Россияга, тахминан 30% - Қозоғистонга, тахминан 3% - Белорусияга, тахминан 4% - Қирғизистонга ва тахминан 0,1% - Арманистонга тўғри келади.

ЕОИИ Ўзбекистондан асосан ип, тўқимачилик ва поябзал, табиий газ, автомобиллар, ўғитлар, шунингдек озиқ-овқат маҳсулотлари ва қишлоқ хўжалиги хом ашёси импорт қилади.

Булар ўзбек сабзавотлари, узумлари, ўриклари, гилослари, гилослари, шафтоли, олхўри, қуритилган мевалар ва ёнғоқлар.

Ўзбекистонлик меҳнат муҳожирларининг Евросиё Иттифоқига аъзо давлатларга оқими 734 минг кишига (37%) кўпайиши тахмин қилинмоқда. Аммо бу фақат тахмин бўлиб, меҳнат мигрантларининг кейинги пайтда Россиядан бошқа мамлакатларга, хусусан Европа ва Яқин Шарқ давлатларига ҳам кетиши ортган.

Аммо Тошкент ва айниқса, Гавана ҳеч қачон Евросиё Иттифоқига қўшилмайди, дейди Сиёсий технологиялар маркази бош директорининг биринчи ўринбосари Алексей Макаркин. 

“Ўзбекистон ҳозирги пайтда айтилганидек, кўпвекторли сиёсат олиб бормоқда. Буни Президент Каримов бошлаб берган ва ҳозирда мамлакат шу йўналишда ривожланмоқда. Бундан ташқари, Европа Иттифоқи таркибида зиддиятлар кучаймоқда", - деган Макаркин.

У интеграция тўғрисида гап кетганда гап давлат мустақиллиги ҳақида кетаётганда, фақат иқтисодий далилларни етарли эмас, деб ҳисоблайди. "Биласизми, тўрт йил олдин Брексит амалиёти бошланганда, Буюк Британия Европа Иттифоқидан чиқишга қарор қилганда, ҳамма ҳам унинг фойдасизлиги, ҳамма нарса инглизлар учун қандай ёмон тугаши ҳақида гапираётган эди, аммо ҳеч қандай фалокат юз бермади. Ўзбекистонда ҳам шундай. Улар ўзларининг ўзлигини, мустақиллигини сақлаб қолмоқчи", - деб фикр билдирган мутахассис.

Кубага кузатувчи мамлакат мақомини бериш ҳам Россиянинг фақат сиёсий қадамидир. «Шуни эсда тутиш керакки, Трамп АҚШ президенти бўлганида, ўзидан олдинги президент Обаманинг Озодлик ороли билан муносабатларни либераллаштириш бўйича ташаббусларини бекор қилган эди. Энди демократлар ва Байден даврида Россия ва АҚШ ўртасида Куба учун рақобат бошланади. Россия Куба Америка қирғоқлари яқинидаги таянч плацдарми бўлиб қолиши лозимлигини аниқ кўрсатмоқда”, – дейди Макаркин.

Шу билан бирга, экспертнинг таъкидлашича, АҚШ ва Россия ўртасидаги тўғридан-тўғри қарама-қаршилик, СССР ва Кубанинг Кариб инқирози даврида бўлгани каби рўй бермайди. Мафкуравий қарама-қаршилик, албатта, сақланиб қолмоқда, "совуқ уруш" давом этмоқда, аммо ҳеч ким Кубани қиммат нархга сотиб олмайди. «Бу шуни англатадики, Куба Россиядан илгаригидек кўп миллиард долларлик кредит ололмайди. Шунингдек Россиянинг Совет давридаги каби ортиқча нефт долларлари йўқ. Кузатувчи мақоми ҳақиқатан ҳам Кубага берилиши мумкин, аммо унинг нима кераги бор?», - дея якунлайди Макаркин.

2014 йилда, Президент Владимир Путиннинг Кубага ташрифи арафасида Россия 35,2 миллиард долларлик қарз мажбуриятларининг 31,7 миллиардидан воз кечган, қолган  қарзлар ҳам қайта кўриб чиқилган эди.

Шуни ҳам айтиб ўтиш лозимки, жорий йилнинг бошида, президент Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон Россия бошчилигидаги Евросиё иқтисодий иттифоқига аъзо бўлмаслигини айтган эди.

УЛАШИНГ:

Теглар:

Мавзуга доир:

Шайх Абдулфаттоҳ Абу Ғудда: “Саҳифалар” (26-қисм)

171 10:00 04.03.2021

“Динимиз кўр-кўрона тақлиддан қайтаради...”

240 09:00 04.03.2021

Путин ва миллатчиликка қарши кураш

807 08:05 04.03.2021

"Шайтон ҳеч қачон пора олмайди"

842 07:00 04.03.2021

Канада мусулмонлари исломофобияга қарши чора кўрилишини истамоқда

343 23:00 03.03.2021

Араб давлатларининг Фаластинга ёрдами камайди

703 21:55 03.03.2021
« Орқага