Telegram каналимизга аъзо бўлинг
Таҳлил

Ғарбнинг қийшиқ башараси: африкалик болалар билан овланган тимсоҳлар, одам териси қопланган китоб...

2404

Жанубий Африка Кейптаун университетининг Африка тадқиқотлари бўлимининг илмий маслаҳатчиси, академик Ҳалим Генч ўғли XV асрдан бошлаб Африканинг мустамлака қилиниши натижасида қитъа халқларининг геноцидга қадар дучор бўлган хўрлаш, камситиш ва ҳуқуқ бузилишини баҳолади.

Африкани ишғол қилган мустамлакачи давлатлар аввало олтин конлари, каучук ва нефт каби бойликларни эксплуатация қилишдан манфаатдор бўлган, албатта. Уларни қизиқтирган иккинчи унсур миссионерлар томонидан халқнинг таназзулга учраши эди. Африка маданияти, тиллари ва диний эътиқодларини йўқ қилиш насроний миссионерларнинг ҳаракати нафақат моддий бойликлар талон-тарож қилинишига, балки ирқий камситишларга ҳам олиб келди”, деди академик.  

Геноцидни “бошқа миллатларни хорлаган ирқчи халқларнинг руҳий касаллиги маҳсули” деб таърифлаган Генч ўғли Ғарбнинг африкаликлар учун қўллаган этник камситувчи сифатлар тагида бу менталитет ётиши таъкидлади. 

"Бир одамни ҳайвон каби қафасга солган халқлар тарихида геноцид содир бўлади. Масалан, Австралияда бир миллатни бақлажон рангига ўхшаб кўриниши учун абориген деб атаганларнинг иккинчи ҳаракати шу миллатнинг бўйнига занжир қўйиш эди. Шу сабабдан Африка университетларида сўнгги 20 йил давомида ҳақоратли “Абориген” (Aborijin) ибораси ўрнига маҳаллий (Indigenous) ибораси қўлланилмоқда”, деди Генч ўғли. 

Академик 1900-йилларнинг бошида АҚШда чоп этилган газета хабарлари асосида қора танли гўдаклар тимсоҳ овида ўлжа сифатида ишлатилганини билдирди. 

"Ўша даврдаги газеталар қора танли чақалоқларни тимсоҳ ови учун ўлжа қилишни тақиқлаш кераклиги ҳақида ёзган эди"   

Газета хабарларида қора танли болаларнинг ўша даврда инсон сифатида кўрилмагани ҳужжатлаштирилган.

"1920-йилларгача америкаликлар қора танли чақалоқларни тимсоҳ овида ўлжа сифатида ишлатишган. 1908 йил 3 июнда Washington Times газетасида "Аллигаторларни пиканиннилар (қора ўғил болалар) билан боқиш” сарлавҳали мақола бор эди. "Пикканинни” сўзи қора танли ўғил болаларга тегишли. Далада ишлаётган қора танли оналарнинг гўдаклари ўша йилларда тимсоҳлар ови учун ўғирлаб кетилар эди. 1919 йил 16 октябрда чоп этилган хабарда қора танли чақалоқлардан тимсоҳ овида фойдаланиш ҳақида ёзилган эди", деди Ҳалим Генч ўғли.

Генч ўғли 1904 йилда Белгия Конгосидан АҚШга олиб келинган қора танли Ота Бенга устида "ҳайвон ва одам ўртасидаги ўтиш босқичи"ни топамиз деган олимлар томонидан тажриба ўтказилганини ва ҳайвонот боғида “Инсоннинг қадимий аждодлари” номи билан намойиш этилганини изоҳлади. 1916 йили у ҳайвондек муомала қилишига чидай олмай, ўз жонига қасд қилади. 

Генч ўғли, XIX аср бошларида яшаган Сара Баартман исмли африкалик бир аёлнинг ҳикоясига тўхталиб, унинг Европа одамларига қараганда бошқача танаси туфайли Hottentot Venusu (Қайноқ Венера) номи билан машҳур бўлганини билдирди. 

200 йил аввал Жанубий Африкадан Англияга олиб кетилган Баартманнинг Дарвин назариясига асосланиб, "одам ва ҳайвон ўртасидаги оралиқ ирқ намунаси" сифатида кўрилганига диққат қаратган Генч ўғли, "Ўлимидан олдин қора танли Сара Баартман Париждаги инсон ҳайвонот боғларида узоқ вақт яшади. 2008 йилда вафотидан кейин у Париж музейида кўргазмага қўйилди. Жанубий Африканинг собиқ президенти Нелсон Мандела узоқ давом этган курашдан сўнг Франциядан кейптаунлик аёлнинг жасадини олиб кетишга муваффақ бўлди” дейди у. 

Африкаликларнинг терилари китоб муқоваси сифатида ишлатилган.Генч ўғли Белгияда бугун ҳам сотилаётган кесилган қўл шаклидаги Антверпен шоколадининг аслида катта шафқатсизлик рамзи эканлигига эътибор қаратди:

"Белгия қироли Леополд II йиға олмаган болаларнинг оилалари бор эди. Каучуклар болаларининг кесилган қўлларини жазо сифатида Конгога юборадилар, у бостириб кирганидан кейин у мулкини эълон қилган. Афсуски, Белгияга борсангиз, бу қўл шаклидаги шоколад барини кўришингиз мумкин". 

Дунёда топилган инсон териси бўлган китобларнинг 46 таси АҚШда, 5 таси Францияда ва биттаси Белгияда. 1791 йил Франциянинг биринчи конституцияси илк нусхаси ҳам инсон териси билан қопланган. 

“Бу китобларнинг баъзи муқовалари оддий йўл билан вафот этган одамларнинг терисидан қилинган. Яъни, бундай амалиётлар Ғарбда қадимги даврларда ҳам XIX асргача мавжуд эди..." дейди профессор.

УЛАШИНГ:

Теглар:

Мавзуга доир:

Намозда икки ёки учта зам сура ўқиса бўладими?

293 10:21 07.02.2023

«Зилзила Эрдоған маъмурияти учун жиддий имтиҳон» – Камолиддин Раббимов

265 10:05 07.02.2023

Туркияда зилзила сабабли 7 кунлик миллий мотам эълон қилинди!

474 07:30 07.02.2023

Алижон Аксой: «Инша Аллоҳ, биргаликда бу фалокатни енгиб ўтамиз!»

1099 22:25 06.02.2023

Иккинчи хотин бўлиш айбми? 

1718 20:05 06.02.2023

Ўзбекистон жойлашган минтақада кучли зилзилалар содир бўлиш эҳтимоли мавжудми? — ФВВ хабари

1342 19:36 06.02.2023
« Орқага