Янгиликлар

Ўзбекистон иқтисодиётини кимдир тушуна оладими?

2373

Шу давлатда яшаб, озми-кўпми тажриба орттириб, Ўзбекистон иқтисодиёти қандай қонуниятларга асосланишини тушунсам ўлай агар. Келинг, бир нечта мисоллар билан бу мантиқсизликни ифодалашга ҳаракат қиламан:

1. Доллар 
Аксарият давлатларда, жумладан, биз узвий боғланган Россияда АҚШ доллари қиймати кескин ошди. Бу ўтган ой (дейлик) 500 доллар олган муҳожиримиз энди 400 доллар маош олишини, Ўзбекистонга бу юртдан келадиган маблағ оқими 25 фоизга камайишини англатади. Табиийки бу домино эффекти туфайли бизда ҳам доллар ошини билдиради, дейсизми? Роса адашасизда! Марказий банкнинг бугунги маълумотига кўра, доллар курси тушган. Қизиғи, АҚШ пули Ўзбекистонда қаторасига олтинчи ҳафта арзонламоқда;

2. Машиналар нархи
Иқтисодий бўҳронларга энг таъсирчан соҳа автосаноат. Бутун дунёда инқирозлар даврида автоишлабчиқарувчилар нисбатан кўп зарар кўрадилар. Вазиятдан чиқиш, сотув ҳажмини сақлаб қолиш, ҳеч бўлмаса кескин тушиб кетмаслиги учун тиришадилар. Турли акциялар уюштирадилар ва уларнинг энг оммабопи ҳамда таъсирчани нарх чегирмаларидир. 2008 йилда ҳатто каттароқ автомобилига харидор бўлганларга кичикроқ машинасини қўшиб берган автоишлабчиқарувчилар ҳам бўлган. 
Аммо бу умумқоидаларнинг бирортаси Ўзбекистонга ўтмайди. Севимли автосаноатимизга акциялар бегоналиги, нарх бўйича чегирма ғайритабиий ҳоллигику майли. Лекин коронавирус босими ва бошқа омиллар ортидан туғилган иқтисодий инқирозлар даврида шартта нархни ошириб юборишини бирор сўз билан тушунтириш қийин. Камига буни расман изоҳлашни ҳам ўзига эп кўрмайди. Оширади, тамом!;

3. Нефть
Дунё иқтисодининг энг муҳим индикаторларидан бири – нефть нархи тушса, билингки “пул қочяпти”, ошса, иқтисодга барака киряпти. Бу маҳсулот нархи тушиши занжир реакциясини ҳосил қилиб, жуда кўп маҳсулотлар нархи пасайишига олиб келади. 
Бироқ фақат Ўзбекистонда эмас! Бугун, 9 март куни нефть нархи бирваракайига 32 фоизга “ташлаб юборди”. Бу сўнгги ойда маҳсулот қиймати тенг ярмига арзонлаши демакдир. Аммо кўчаларимиздаги бирорта “заправка”да бензиннинг 5 фоизлик арзонлашувни кўриб қолсангиз, кун қаҳрамонига айланасиз;

4. Кўчмас мулк
Иқтисодиёт шўнғиётганда, ёки ўсмаётганда кўчмас мулк, ёки қисқа қилиб айтганда уй нархи ё барқарор туради, ё тушади. Айниқса савдоси долларга боғлиқ олди-сотдиларда бу жуда билинади. 2008-2014 йилларда кузатилган инқирозларда Ўзбекистонда ҳам бу қонуният қисман ишлаган, кўчмас мулк нархида пасайиш кузатилганди. Бироқ 2020 йилдаги дунё бўҳронлари Ўзбекистон, хусусан пойтахт Тошкент кўчмас мулки баҳосини нафақат туширмади, балки шиддатли ўсиш қайд этилди. Прописка очилиши билан боғлиқ гап-сўзларнинг ўзиёқ бюджет сегменти сапчишига сабаб бўлди. Бу ҳам Ўзбекистон бозори умумият бозорларига эмас, психологик омилларга кўпроқ бўйсунишини исботлайди.

Аброр Зоҳидов, 
журналист

УЛАШИНГ:

Теглар:

Мавзуга доир:

Коронавирус яна 29 нафар фуқарода аниқланди

1733 13:24 29.03.2020

Буюк Британияда қолиб кетган ўзбекистонликларнинг визаси узайтириладими? 

245 00:00 29.03.2020

Коронавирус тез кунда даф бўлади ёҳуд Аллоҳ таолонинг раҳмати яқин

2992 22:02 28.03.2020

Соғлиқни сақлаш вазирлиги: Бу касаллик қандай оқибатларга олиб келишини тушунишмаяпти

1469 19:30 28.03.2020

Ўзбекистонга пул ўтказмалари ҳажми 6 млрд доллардан ошди

569 18:30 28.03.2020

Элчихона ўзбекистонликларни чартер рейс масаласида сабр қилишга чақирди

345 15:30 28.03.2020
« Орқага